اختلال تبدیلی كه قدیم‌ ترها هیستری نامیده می ‌شد، اختلال نسبتا شایع روان‌ پزشكی است كه بازتابی از تعارضات ناخودآگاه بوده و در عین حال كه وجود یك اختلال طبی دیگر را به ذهن می ‌آورد، ناشی از عوامل روان ‌شناختی است.

حدود یك‌ سوم مردم دنیا در طول عمر دچار بعضی از علایم این اختلال می ‌شوند ولی لزوما بیمار هیستریك نیستند.

این اختلال حدود 5 تا 15 درصد مشاوره ‌های روان ‌پزشكی در بیمارستان ‌های عمومی را شامل می ‌شود.

زنان حداقل دو برابر و گاهی تا 10 برابر مردان مبتلا می ‌شوند و علایمی كه نشان می‌ دهند سمت چپ بیشتر از سمت راست بدن است.

این اختلال در تمام سنین یعنی از كودكی تا كهنسالی دیده می‌ شود ولی شروع آن قبل از 10 سالگی و پس از 35 سالگی نادر است.

همچنین این اختلال در افراد كم ‌سواد و طبقات اقتصادی پایین و روستاییان و همچنین افراد نظامی كه موقعیت‌ های جنگی را تجربه كرده‌ اند بیشتر دیده می‌ شود.

این بیماری در افراد خانواده بیماران مبتلا بیشتر دیده می‌ شود كه تا حدودی ناشی از یادگیری فرزندان از والدین است.

اختلالات جسمی و خصوصا بیماری ‌های عصبی شیوع قابل ‌ملاحظه ‌ای در میان این مبتلایان دارند و از میان اختلالات روان ‌پزشكی، افسردگی و اختلالات اضطرابی، با اختلال تبدیلی در زنان ارتباط دارند. اختلالات شخصیت نیز به كرات همراه با اختلال تبدیلی مشاهده می‌ شوند، خصوصا اختلال شخصیت نمایشگر در زنان و اختلال شخصیت ضد اجتماعی در مردان.

علت

اختلال تبدیلی در اثر واپس زدن تعارضات ناخودآگاه و تبدیل اضطراب به یك علامت جسمی ایجاد می ‌شود.

علایم این اختلال بیمار را قادر می ‌سازد به دیگران چنین القا كند كه وی نیاز به توجه ویژه و درمان به خصوص دارد و همچنین یك ابزار غیركلامی برای كنترل كردن یا بازی دادن دیگران می‌ باشد.

با تصویربرداری از مغز، مشخص شده است كه در این بیماران، متابولیسم نیمكره غالب، كاهش و متابولیسم نیمكره غیر غالب، افزایش می ‌یابد.

این اختلال زمانی تشخیص داده می ‌شود كه درمانگر، ارتباطی ضروری و اساسی بین علت علایم عصبی و عوامل روان‌ شناختی پیدا كند و این نشانه‌ ها نباید نتیجه تمارض و یا اختلال ساختگی (كه در آن فرد علایم یك بیماری را آگاهانه تقلید می ‌كند) باشند.

علایم

در اختلال تبدیلی، بی ‌حسی و مورمور شدن در اندام‌ ها، كری، كوری، حرف نزدن و فلج عمومی بدن دیده می‌ شود.

علایم حركتی نیز شامل حركات غیرطبیعی، اختلال در راه رفتن، ضعف عمومی، فلج، لرزش، تیك و حركات پرتابی می ‌باشد.

تشنج‌ های كاذب علامت دیگری در اختلال تبدیلی است و تفكیك آن ها از تشنج‌ های واقعی گاهی سخت است.

بیمار مبتلا به اختلال تبدیلی با كنار زدن تعارض ‌های درونی و همچنین جلب ‌توجه دیگران به منافع خود می‌ رسد و همین موضوع موجب تكرار این رفتار می‌ شود.

علایم ایجاد شده مدت كوتاهی طول می‌ كشند و معمولا خود به خود برطرف می ‌شوند.

درمان


روان‌ درمانی حمایتی درمان را تسهیل می ‌كند.

مهم‌ ترین ویژگی درمان، برقراری ارتباط درمانگر با بیمار است. نباید به بیمار گفت كه تو مشكلی نداری و یا این كه علایم خیالی هستند زیرا بیماری وی شدیدتر می ‌شود.

می ‌توان از داروهای ضداضطراب و همچنین آرام ‌سازی عضلانی (ریلاكسیشن) استفاده كرد.

هیستری جمعی

یكی از جالب ‌ترین انواع هیستری ‌ها، هیستری جمعی است. این اختلال كه نمونه ‌ای از رفتارهای جمعی است شامل گسترش سریع و ناگهانی یك علامت یا یك سری علایم در یك گروه از افراد سالم است كه هیچ توجیه فیزیكی و طبی برای آن یافت نمی ‌شود.

در حقیقت این افراد به طور ناگهانی اعتقاد پیدا می ‌كنند كه به وسیله یك عامل خارجی بیمار شده ‌اند.

به تعبیر دیگر هیستری جمعی بروز یك سری علایم فیزیكی در عده‌ای از افراد به صورت دسته‌ جمعی است به‌ صورتی كه یك بیماری ارگانیك را مطرح می ‌كنند ولی در واقع از یك علت روانی منشأ می ‌گیرند.

اولین مورد گزارش شده از هیستری جمعی در ایران در سال 1365 در یك مدرسه دخترانه در استان كرمان بوده است، به طوری كه افراد مبتلا به صورت حاد دچار اضطراب و نگرانی شده بودند. در سال 1371 و بعد از واكسیناسیون كزاز نمونه ‌گیری از هیستری جمعی در 21 دختر دانش‌ آموز در یك روستا از استان كرمان گزارش شد. بعد از تزریق واكسن علایمی به صورت غش و صرع كاذب، لرزش، اختلال دید، سردرد، تعریق و سوزش دست در یكی از دانش ‌آموزان بروز كرد و به دنبال آن 9 دانش‌‌آموز دیگر نیز علایم مشابهی را تجربه كردند.

اصول درمان این اختلال عبارت است از: حفظ خونسردی و آرامش، جدا كردن افراد مبتلا از غیرمبتلا، خالی كردن محل بروز برای بررسی دقیق. به ‌طور مثال تعطیل كردن مدرسه، بررسی دقیق تمام علت‌‌ های احتمالی، بهره‌ گیری از تكنیك‌ های كاهش اضطراب و... .

دكتر پرویز مظاهری - دبیر علمی انجمن روان ‌پزشكان ایران

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 23 دی 1388    | توسط: Gharibeh - khazan    |    | نظرات()